Odpowiedni dobór narzędzi malarskich decyduje często o ostatecznym efekcie prac wykończeniowych. Dobrze dobrane narzędzie pozwala na uzyskanie trwałej powłoki malarskiej i doskonałych efektów dekoracyjnych. Źle dobrane – może skutkować niewłaściwym i nieestetycznym wykończeniem powierzchni ścian oraz wydłużeniem czasu przy ewentualnych poprawkach wykonanych prac malarskich.

Popularne niegdyś i właściwie jedynie dostępne na rynku pędzle malarskie, zastąpiły różnego rodzaju wałki – ze strukturą lub bez. Dzięki nim wykonywanie powłok malarskich stało się nie tylko znacznie szybsze, ale również znacznie łatwiejsze. Do wykonywania ciekawych efektów dekoracyjnych stosuje się także specjalne pace, packi, szpachelki, gąbki, stemple czy rękawice. Od doświadczenia wykonawcy, ale także i od zamówienia inwestora zależy, jakiego rodzaju efekty można dzięki nim uzyskać.

Przygotowanie podłoża
Podstawową kwestią podczas przygotowywania ścian pod malowanie jest właściwe przygotowanie podłoża. Gdy konieczne jest gipsowanie ścian, polecana jest szpachla ze stali nierdzewnej: Jest ona bardziej odporna na żrące działanie gipsu, dzięki czemu nie pozostawi śladów rdzy na świeżo gipsowanej powierzchni, które mogą wystąpić w przypadku zwyczajnej stalowej szpachelki – wyjaśnia Jacek Churski z firmy Topex.
Podstawą dobrego malowania jest gruntowanie – do jego wykonania można użyć pędzla, ale równomierne rozprowadzenie gruntu uzyskamy przy pomocy wałka. Do nanoszenia gruntów można zastosować szeroki pędzel – tzw. ławkowiec, jak również i wałek, dzięki któremu praca przebiegnie znacznie szybciej i efektywniej.  Wyjątkowa staranność przygotowania podłoża wymagana jest przy stosowaniu technik dekoracyjnych. Maciej Cierniak z firmy wykonawczej Manufaktura Wnętrz podkreśla: Efekty malarskie wymagają bardzo dobrze przygotowanych powierzchni. Nakładanie kilku warstw farby, ścieranie, tepowanie, szczotkowanie, naklejanie i ściąganie taśm – to wszystko musi wytrzymać ściana, żeby efekt cieszył oko, a nie drażnił niedoróbką.

Wybór narzędzia – pędzle
Następnym etapem jest odpowiedni dobór narzędzi w zależności od rodzaju wykonywanej pracy. Bardzo ważna jest ich ergonomiczność. Drewniane rączki pędzli dobrze przylegają do dłoni i nie powodują pocenia się rąk podczas pracy. Duże i szerokie pędzle wymagają natomiast dobrze osadzonego środka ciężkości i muszą być odpowiednio wyważone, by praca nimi nie powodowała zmęczenia. Należy pamiętać, aby nowo zakupionych pędzli nie używać od razu do nanoszenia farb. Celem odpowiedniego przygotowania ich do malowania (np. zgubienie wypadających włosów) można je zastosować do wstępnego przygotowania powierzchni pod malowanie.
Na rynku dostępne są różne rodzaje pędzli, które przeznaczone są do stosowania pod określone powłoki malarskie. Pędzle okrągłe stosuje się do powierzchni drewnianych (np. części okien i drzwi), nanoszenia farb antykorozyjnych czy malowania wszelkiego rodzaju rur. Pędzle płaskie i angielskie są przydatne do malowania płaskich, dużych powierzchni oraz przy stosowaniu farb dyspersyjnych. Duże „ławkowce” pomogą przy gruntowaniu ścian, a także tapetowaniu oraz nanoszeniu farb wodnych. Do malowania narożników, zakrzywień i trudno dostępnych miejsc (np. kaloryferów) przeznaczone są natomiast pędzle kątowe. Dostępne są także alternatywne narzędzia dla pędzli i wałków – euromale. Nadają się do malowania farbami wodorozcieńczalnymi, akrylowymi, gruntowania itp.
Odpowiednie rodzaje włosia również przeznaczone są do konkretnych rodzajów farb. I tak pędzle z włosiem naturalnym (włos naturalny, czarne włosie, chinex) stosowane są do farb rozcieńczalnikowych, poliuretanowych itp. Te z włosiem syntetycznym (poliester, nylon, chinex) zaleca się do farb wodorozcieńczalnych. Pędzle z włosiem mieszanym (naturalny włos razem z syntetycznym, chinex) są uważane za uniwersalne i szczególnie zalecane do farb wodnych. Pędzle wykonane z naturalnego włosia mają większą chłonność i wydajność, ale kosztem słabszej odporności mechanicznej. Z kolei te wykonane z włosia syntetycznego są trwalsze, lecz mniej chłonne. Narzędzia wykonane z mieszanki obu rodzajów włosia łączą w sobie zarówno trwałość, jak i zwiększone pobieranie farby.

Odpowiedni wałek
Warto również zwrócić uwagę, z jakiego materiału wykonane są inne narzędzia, np. wałki. Te z tworzyw sztucznych (poliester i nylon) przeznaczone są bowiem do farb wodorozcieńczalnych. Natomiast wałki z materiałów naturalnych można stosować także do malowania farbami rozpuszczalnikowymi – podkreśla Jacek Churski z firmy Topex. Ważne jest także odpowiednie dobranie rodzaju farby do rodzaju włosia wałka. Uzyskane efekty powłoki zależą bowiem od jego długości. Wałki z włosem krótkim przeznaczone są do uzyskiwania bardzo gładkich powierzchni. Stosowanie wałków z włosiem długim pozwala natomiast na korektę istniejących nierówności podłoża. Przy zastosowaniu farb wodnych pozwala także na uzyskanie grubszej i bardziej porowatej powierzchni. Tomasz Miłkowski z firmy MAM wyjaśnia: Wałki z poszyciem poliakrylowym (najbardziej zbliżonym jakością do włosia naturalnego) są dobre do farb wodnych, akrylowych i lateksowych. Jeśli chcemy uzyskać na gładkiej powierzchni efekt struktury, wówczas stosujemy jak najdłuższy włos wałka, co daje nam efekt „skórki pomarańczy”. W przypadku farb rozcieńczalnikowych wałki pozwalają uzyskać gładkie wykończenie (farby tego typu to przeważnie półmaty i połyski). Najgładszą powłokę zostawiają wałki z poszyciem 5 i 10 mm, natomiast najgrubszą: 20, 25 i 30 mm. Należy pamiętać o doborze odpowiedniej długości włosia w zależności od połysku farby. Ogólna zasada brzmi: im gładsza ściana i bardziej połyskująca farba – tym krótszy włos.
Podczas malowania wałkami należy pamiętać o możliwości stosowania przedłużek teleskopowych: Pozwalają one bezproblemowo malować sufity pomieszczeń –  radzi Jacek Churski z Topeksu: Oszczędzimy sobie w ten sposób wielokrotnego przenoszenia drabiny, co do tej pory było zmorą każdego malowania.
Renata Czyżewska

Różnorodne techniki
Sławomir Winnicki, kierownik sprzedaży, Color Expert
Malowanie dekoracyjne jest metodą pokrywania powierzchni, pozwalającą zrealizować wszelkie pomysły. Wykonane z naturalnej skóry lub marszczonej folii wałki wykorzystane do kilkuwarstwowej techniki nakładania farb o różnych odcieniach pozwolą uzyskać efekt cieniowania, „przychmurzeń”. Technika ta może być stosowana na powierzchniach gładkich oraz lekko porowatych. Jako warstwę podkładową stosuje się farby lateksowe i dyspersyjne. Tzw. wałki reliefowe, pokryte specjalnym tworzywem o różnorodnych wzorach, wykorzystywane są przy nakładaniu tynków dekoracyjnych, tworząc porowatą, nadającą regularny wzór powierzchnię. W naszej ofercie występują również takie narzędzia, jak specjalna rękawica do malowania i gąbka z trawy morskiej do laserunku, czyli jednoczesnego malowania i ścierania nanoszonej warstwy.

Błędy wykonawcze
Tomasz Miłkowski, przedstawiciel handlowy, MAM
Jednym z podstawowych błędów jest niewłaściwy dobór pędzla. Pędzel z włosiem syntetycznym użyty do farby poliuretanowej, uretanowej, chlorokauczukowej lub na bazie nitro spowoduje jego uszkodzenie i niewłaściwy efekt wykończenia powłoki malarskiej. Podobnie jest w sytuacji, gdy użyjemy pędzla z włosiem naturalnym do farby wodnej. Podczas prac precyzyjnych, jakim jest odcinanie koloru, pędzel naturalny pochłonie dużą ilość wody, co spowoduje jego napęcznienie. Skutkiem finalnym jest brak równej linii. Przy złym zastosowaniu wałków, np. o grubym włosiu do farby satynowej lub połyskowej, otrzymamy grubą i porowatą strukturę powierzchni malowanej. Nieodpowiednio dobrana grubość wałka do powierzchni zazwyczaj powoduje jej cieniowanie lub powstawanie struktur o nieestetycznej i dużej grubości. Źródłem błędów wykonawczych jest złe doradztwo, brak doświadczenia i wiedzy z zakresu technik malarskich.

Zły dobór
Andrzej Sawicki, specjalista ds. szkoleń, Akademia Technik Malarskich
Błędy, jakie powstają w trakcie malowania, często są sumą kilku czynników, np. złego przygotowania podłoża, doboru systemu malarskiego czy warunków atmosferycznych. Zwiększa się także odsetek błędów spowodowanych złym doborem narzędzi malarskich. Wynika to m.in. z faktu, iż na rynku funkcjonuje ogromna ilość asortymentu, nie zawsze dobrej jakości. Poza tym malarze mają problemy z odpowiednim doborem narzędzia do parametrów farby i powłoki, używając tego samego narzędzia do różnych wyrobów. Najczęściej obserwowane błędy spowodowane złym doborem narzędzia to: różnego rodzaju smugi i cienie na powłokach farby (zbyt krótkie runo włosia), a także przebarwienia występujące szczególnie w intensywnych kolorach. Bardzo często winni są sami inwestorzy, którzy w dążeniu do idealnej powłoki zapominają o tym, że każdy wałek pozostawia na ścianie mniejszą lub większą fakturę.

Właściwy wybór
Piotr Jończyk, właściciel firmy Perfekta
W przypadku pędzli istotna jest ich mechaniczna wytrzymałość (zarówno włosia, jak i uchwytu), jakość wykończenia powłoki oraz komfort malowania. Ważne jest, aby pędzel był odporny na działanie wody i rozpuszczalników oraz umożliwiał nabieranie farby, tak aby nie chlapała ona z pędzla i była oddawana równomiernie. W przypadku wałków malarskich również ważna jest duża odporność mechaniczna. Zaletą tych przyrządów jest fakt, iż możemy dzięki nim uzyskać powierzchnię o różnym wykończeniu. Ważne, z jakiej tkaniny wałek jest wykonany, jaką ma wielkość oraz jaki uchwyt. Ostateczny wybór wałka zależy od tego, jak dużą powierzchnię chcemy pomalować, czy podłoże jest gładkie, czy chropowate oraz jaki efekt chcemy osiągnąć. Przy wykonywaniu efektów dekoracyjnych oprócz typowych narzędzi malarskich, takich jak pędzel czy wałek, używa się również innych przyrządów. Najczęściej są to pace (metalowe, plastikowe), szczotki lub gąbki. Do wykonania np. stiuku imitującego trawertyn stosuje się pace i gąbki.

Cierpliwość, Cierpliwość i odpowiednie narzędzia
Maciej Cierniak, współwłaściciel firmy Manufaktura Wnętrz
Zadziwiające efekty uzyskuje się przy pomocy grzebienia do deseni drewna. Farbą można pomalować płaskie płytowe drzwi, które później wyglądają jak zbite z desek. Rozcierając różne odcienie jednego koloru farby akrylowej japonkami na gładkiej powierzchni otrzymamy imitację stiuku. Deseń dżinsu uzyskamy szerokim płaskim pędzlem, nakładając niebieską transparentną farbę w dwóch warstwach: z góry na dół długimi pociągnięciami, a po wyschnięciu drugą warstwę poziomo.
Gąbką wykonamy popularny efekt przecierki. Najlepsza jest gąbka naturalna. Na wyschniętym podkładzie kolorystycznym odbija się za pomocą gąbki inny kolor farby. Przed odbiciem na ścianie gąbkę należy odcisnąć z nadmiaru farby. Gąbka zostawi nieregularny ślad z prześwitami podkładu. W ten sposób „tepujemy” całą malowaną powierzchnię. Świetne efekty uzyskuje się przez wprowadzenie kilku kolorów. Następne kolory dobrze jest dodawać po wyschnięciu wcześniejszych warstw. Stosując kolory natury i zbliżone otrzymamy realistyczne efekty przypominające stare ściany, kamień, trawę. Efekt jest prosty do wykonania przez każdego.

Poprawna aplikacja
Tomasz Drapich-Kołakowski, właściciel firmy Brygada 102
Bogatą ofertę dekoracji oferują obecnie dość często używane farby strukturalne: akrylowe, lateksowe i poliooctanowinylowo-lateksowe. Istnieją także produkty dwuskładnikowe, z których można samodzielnie przygotować farbę. Farbę należy nakładać „jednym pociągnięciem” na całej długości malowanej powierzchni, nie odrywając pędzla czy wałka od ściany. Przy pomocy np. specjalnego wałka fakturowego wytłaczamy na powierzchni ściany wzory, zanim farba całkowicie wyschnie. Świeżego tynku nie należy malować, trzeba odczekać co najmniej 28 dni, a następnie zagruntować. Po około 4-6 godz. farba powinna wyschnąć. Pomalowaną powierzchnię można wykończyć bezbarwnym lub kolorowym lakierem. Należy zwrócić szczególną uwagę, aby narzędzia do malowania były odpowiednio dobrane do rodzaju powierzchni oraz farby, którą zastosujemy. Niewłaściwy dobór może skutkować powstaniem na powierzchni nierówności czy batów.